هانتا ویروس و روش تشخیص آن ,

هانتا ویروس‌ها (Hantaviruses) گروهی از ویروس‌ های RNA دار هستند که به خانواده Hantaviridae تعلق دارند و عمدتا از طریق جوندگان به انسان منتقل می ‌شوند. این ویروس ‌ها باعث بیماری‌ های شدید و گاهی مرگبار در انسان می شوند. دو سندرم مهم مرتبط با این ویروس شامل سندرم ریوی هانتاویروس (HPS – Hantavirus Pulmonary Syndrome) و تب هموراژیک همراه با سندرم کلیوی (HFRS – Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome) است. با توجه به افزایش تماس انسان با زیستگاه جوندگان در مناطق شهری و روستایی، آگاهی درباره این ویروس، روشهای تشخیص و پیشگیری از آن اهمیت زیادی پیدا کرده است.

هانتا ویروس چیست؟

هانتا ویروس ‌ها ویروس ‌هایی با ژنوم RNA تک‌رشته‌ای منفی هستند که معمولا در بدن جوندگان بدون ایجاد بیماری شدید در آ‌ها زندگی می ‌کنند. انسان‌ ها میزبان تصادفی این ویروس محسوب می‌ شوند. انتقال ویروس اغلب از طریق موارد زیر رخ می ‌دهد:

• تماس با سطوح آلوده

• تماس مستقیم با جوندگان آلوده

• گاز گرفته شدن توسط جوندگان

• استنشاق ذرات آلوده موجود در ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان

انتقال انسان به انسان بسیار نادر است و تنها در برخی سویه‌ ها مانند ویروس Andes گزارش شده است.

علائم بیماری هانتا ویروس

علائم بیماری هانتاویروس پس از یک دوره نهفته ۱ تا ۵ هفته (از زمان تماس با ویروس) ظاهر می‌ شوند. این علائم اغلب شبیه به آنفولانزا بوده و شامل تب ناگهانی، لرز، درد عضلانی شدید (به ‌ویژه در ران ‌ها و کمر)، سردرد و خستگی مفرط است. در مراحل اولیه، ممکن است علائم گوارشی مانند تهوع، استفراغ و اسهال نیز مشاهده شود که در صورت عدم درمان به ‌موقع، به فاز تنفسی شدید و نارسایی ریوی پیشرفت کند.

مرحله اولیه

• تب

• لرز

• سردرد شدید

• درد عضلانی

• خستگی شدید

• تهوع و استفراغ

  مرحله پیشرفته

  در برخی بیماران علائم شدیدتری بروز می ‌کند:

  در HPS:

• تنگی نفس شدید

• تجمع مایع در ریه

• نارسایی تنفسی

• در HFRS:

• کاهش فشار خون

• خونریزی

• اختلال عملکرد کلیه

• کاهش ادرار

  پیشگیری از ابتلا به هانتا ویروس

  مهمترین راه‌ های پیشگیری شامل کاهش تماس با جوندگان است. روشهای پیشگیری از این ویروس عبارتند از:

• نگهداری صحیح مواد غذایی

• ضدعفونی سطوح با محلول ‌های مناسب

• کنترل جمعیت جوندگان در محیط زندگی

• تهویه مناسب محیط‌ه ای بسته قبل از ورود

• استفاده از دستکش و ماسک هنگام تمیز کردن مکان‌ های آلوده

  تشخیص آزمایشگاهی هانتا ویروس

  تشخیص دقیق هانتا ویروس نیازمند آزمایش‌های تخصصی مولکولی و سرولوژیک است. مهمترین روش ‌های آزمایشگاهی شامل موارد زیر هستند:

  1. آزمایش  PCR (Real-Time RT-PCR)

  یکی از دقیق ‌ترین روش ‌ها برای شناسایی RNA ویروس در خون یا نمونه‌های تنفسی است. این روش عفونت را در مراحل اولیه بیماری تشخیص می دهد.

  2. آزمایش ELISA

  آزمایش ELISA برای شناسایی آنتی ‌بادی‌ های زیر استفاده می‌ شود:

• IgM (نشان‌دهنده عفونت حاد)

• IgG (نشان‌دهنده تماس قبلی با ویروس)

• 3. تست سرولوژی

  تست‌ های سرولوژیک به بررسی پاسخ ایمنی بدن نسبت به ویروس کمک می ‌کنند و در مطالعات اپیدمیولوژیک کاربرد زیادی دارند.

  4. آزمایش‌ های تکمیلی

  برای بررسی اثر بیماری روی اندام‌ ها ممکن است آزمایش‌ های زیر نیز انجام شوند:

• تست ‌های عملکرد کبد

• بررسی الکترولیت‌ ها

• رادیوگرافی یا CT اسکن ریه

• CBC (شمارش کامل سلول‌های خونی)

• تست ‌های عملکرد کلیه (BUN و Creatinine)

  هانتا ویروس در ایران

  هانتا ویروس در ایران جزو بیماری‌های شایع و روزمره نیست، اما از نظر علمی باید به آن توجه کرد. برخی مطالعات سرولوژیک، شواهدی از گردش هانتاویروس در جمعیت انسانی یا گروه‌های در معرض تماس با جوندگان در ایران گزارش کرده‌اند. برای مثال، مطالعه‌ای درباره رفتگران شهری در جنوب غرب ایران وجود آنتی‌بادی IgG علیه هانتاویروس را بررسی کرده است و مرور دیگری، گردش احتمالی این ویروس در جمعیت ایران را مطرح کرده است.

  خوشه ۲۰۲۶ هانتاویروس تحت پایش است، اما خطر کلی برای جمعیت جهانی پایین ارزیابی شده و این وضعیت با پاندمی کووید قابل مقایسه نیست. او انتقال اصلی را از جوندگان به انسان دانست و بر کنترل جوندگان، تهویه محیط و ضدعفونی قبل از پاک‌سازی تاکید کرد.